Giới thiệu
VITEC là cơ quan trực thuộc Ban quản lý Khu Công nghệ cao Hoà Lạc (Bộ Khoa học và Công nghệ), chịu trách nhiệm triển khai các kỳ Sát hạch Kỹ sư Công nghệ thông tin trong khuôn khổ Chương trình hợp tác Phát triển Nguồn nhân lực Công nghệ thông tin giữa chính phủ hai nước Việt Nam và Nhật Bản. VITEC cũng biên soạn và phát hành các Chuẩn Kỹ năng Kỹ sư Công nghệ thông tin, dùng làm cơ sở cho các kỳ Sát hạch; đồng thời tổ chức các khoá huấn luyện theo Chuẩn Kỹ năng này. VITEC hiện đang giữ license sử dụng 2 Hệ Quản trị Học tập (Learning Management System) và các giáo trình điện tử (courseware) tuân theo chuẩn SCORM 1.2.
Các Chuẩn Kỹ năng Kỹ sư Công nghệ thông tin của VITEC bao gồm:
•    Khung kiến thức và kỹ năng
•    Giáo trình dưới dạng bản in
•    Giáo trình điện tử, dùng trong hệ thống e-learning
Tài liệu này được biên soạn nhằm mục đích giới thiệu quan điểm thực hiện e-learning của VITEC, và các giải pháp e-learning đang áp dụng tại VITEC
Nội dung

1. Thế nào là e-learning?
Trong mấy năm trở lại đây, các thuật ngữ e-commerce, e-government, và e-learning đã trở nên quen thuộc. Các thuật ngữ này đều có một điểm chung: “e-“. Điểm chung này nói lên rằng: các khái niệm mô tả bởi các thuật ngữ đó đều liên quan đến Internet.
Internet - mạng của các mạng, đã từ chỗ chỉ thuần tuý là một phương tiện giao tiếp, trở thành một thứ môi trường làm việc, giải trí, học tập, một môi trường sống. Trong môi trường này tồn tại một kiểu văn hoá riêng, một lối sống riêng gắn kết và tách biệt với môi trường truyền thống (môi trường thực). Đặc tính của “lối sống” Internet có thể mô tả bằng các từ sau: phân tán, chia sẻ, độc lập, tự chủ, kịp thời.
Sự biến chuyển của xã hội cũng tạo nên sự thay đổi quan điểm đào tạo: từ hướng-giáo-viên chuyển sang hướng-người-học. Các hệ thống đào tạo ngày nay thường lấy người học làm trung tâm, và thay vì tập trung vào truyền thụ kiến thức như trước kia, thì nay hướng đến khuyến khích sáng tạo, tự đào tạo và nghiên cứu. Sự chuyển biến về phương pháp luận này song hành cùng với việc phổ biến Internet với ý nghĩa là một môi trường sống, đã tạo nên e-learning.
Như vậy e-learning được hiểu là việc học tập theo “lối sống” Internet. Nó cũng có các đặc tính do môi trường sống đem lại: tự chủ, độc lập, kịp thời, chia sẻ, và phân tán.
Có thể quan sát sự chuyển đổi phương pháp luận sư phạm thông qua các thuật ngữ sử dụng trong lĩnh vực CAI (Computer Aided Instruction): từ “teacher”, “trainer”, “lecturer”, trở thành “instructor”, “facilitator”, “mentor”, “assistant”.

2. Chuẩn e-learning
Để đảm bảo tính chia sẻ và kịp thời, các hệ thống e-learning phải có khả năng:
•    Liên thông với một hệ thống e-learning khác
•    Tiếp nhận (import) nội dung đào tạo từ một hệ thống e-learning khác
•    Chuyển giao (export) nội dung đào tạo cho một hệ thống e-learning khác
Do vậy, sự tồn tại của các chuẩn trao đổi dữ liệu là điều kiện thiết yếu đối với sự phát triển của e-learning.
Đi xa hơn ý nghĩa trao đổi dữ liệu giữa các hệ thống với nhau, các hệ thống e-learning còn áp dụng những chuẩn định dạng dữ liệu của hệ thống thông tin, và chuẩn thông tin trao đổi giữa hệ thống quản lý thông tin và người học. Chuẩn định dạng dữ liệu phổ biến nhất hiện nay là IEEE IMS; và chuẩn thông tin trao đổi giữa hệ thống thông tin với người học phổ biến nhất là AICC. Từ hai chuẩn này, ADL (Advance Distributed Learning Initiative – một sáng kiến của Bộ Quốc phòng Mỹ) đã tạo nên hệ thống chuẩn SCORM (Sharable Content Object Reference Model), chuẩn de facto của các hệ thống e-learning.
 
3. Các giải pháp e-learning đang sử dụng ở VITEC
Trong khuôn khổ Chương trình Hợp tác Phát triển Nguồn nhân lực CNTT giữa chính phủ hai nước Việt Nam và Nhật Bản, phía Nhật Bản đã chuyển giao cho VITEC 2 Hệ Quản trị Học tập (Learning Management System) và trang bị 120 máy trạm cùng hệ thống mạng LAN cho Trung tâm e-Learning Việt-Nhật, đặt tại hai địa điểm: Khu Công nghệ cao Hoà Lạc và Trung tâm Thông tin Tư liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia. Cùng với LMS là các coursware cho chuẩn kỹ năng Kỹ sư Công nghệ thông tin Cơ bản, và Kỹ sư Thiết kế & Phát triển Phần mềm. Các LMS và courseware được tuyên bố là SCORM Conformance Level 2.
Dưới đây là mô tả vắn tắt cấu hình của hai LMS:
Cấu phần    NTT-X WBT2    NEC Cultiiva2
Web server    MS IIS 5.0    MS IIS 5.0
Java Application Server    Jakarta Tomcat 3.2.3    Macromedia Jrun 4 Enterprise Edition
DBMS/LDAP    Netscape Directory Server    Oracle 9i
Hai LMS đã nêu được xây dựng theo chuẩn SCORM, điều đó lý giải giải pháp công nghệ được lựa chọn.
Qua quá trình chạy thử nghiệm và sử dụng thực tế, VITEC quyết định chỉ áp dụng NEC Cultiiva2 trong các khoá đào tạo của mình. Lý do là NTT-X WBT2 có hiệu năng tương đối thấp, không đáp ứng được yêu cầu kết nối đồng thời nhiều user.
Bên cạnh các khoá học sử dụng NEC Cultiiva2 và mạng LAN, VITEC cũng đã kết hợp với Trung tâm Đào tạo Bưu chính Viễn thông I (Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông – Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam) thử nghiệm sử dụng hệ thống e-learning này qua Internet trong thời gian 5 tháng (từ tháng 12-2003 đến tháng 4-2004). Kết quả thu được cho thấy các giáo trình điện tử (courseware) có nhiều dữ liệu multimedia có thể được khai thác có hiệu quả với hiện trạng đường truyền Internet trong nước hiện nay.
VITEC cũng thử nghiệm các khoá học hybrid e-learning, với cách tổ chức như sau:
•    Học viên được cung cấp giáo trình điện tử trên CD-ROM và tự học từ xa
•    Kết quả học tập được đánh giá qua các phiên phỏng vấn (triệu tập học viên để phỏng vấn tập trung)
•    Việc bổ túc và cập nhật kiến thức được tiến hành vào cuối khoá học dưới hình thức học tập tập trung ngắn ngày, có giảng viên hỗ trợ
Công nghệ sử dụng trong các khoá hybrid e-learning này được mô tả ngắn gọn như sau:
•    Courseware lưu trữ trên CD-ROM với web server off-line (FineG, Microweb)
•    Các hàm API theo SCORM được thực hiện bằng Java Script
•    Không sử dụng DBMS/LDAP
•    Không tuân theo mô hình AICC
Với cách thực hiện như trên, có thể đảm bảo giảm bớt nhiều nhất công sức biên soạn lại courseware để chuyển hình thức sử dụng từ SCO với LMS, sang stand-alone HTML.
Các courseware kể trên đang được triển khai tại Trung tâm e-Learning Việt-Nhật và các cơ sở đào tạo nằm trong Mạng lưới Huấn luyện Công nghệ thông tin của VITEC (VITECsigma). Các courseware này được cập nhật và bổ sung thường xuyên, theo đà phát triển của Chuẩn Kỹ năng Kỹ sư Công nghệ thông tin.

4. Kết luận
Sau quá trình nghiên cứu và áp dụng e-learning, chúng tôi có thể rút ra các kết luận sau:
•    e-learning là lối học, không bị lệ thuộc phương tiện
•    muốn làm e-learning, phải làm theo kiểu “e-”
•    có thể thực hiện e-learning off-line dưới nhiều hình thức: mạng LAN, mạng WAN, stand-alone